Ghi hinh buoi thao luan
ADHD ở người trưởng thành
Những lầm tưởng, chẩn đoán, phụ nữ có ADHD và công cụ thực tế cho mỗi ngày
2 h 30 min · Bản ghi tọa đàm, Nhà các dân tộc thiểu số (Dům národnostních menšin), Praha
Tóm tắt nhanh
- ADHD không phải là lười biếng hay hậu quả của cách nuôi dạy. Buổi tọa đàm phân tích những lầm tưởng phổ biến nhất – chẳng hạn chỉ con trai mới có ADHD, hay “bây giờ ai cũng có ADHD” – và giải thích ADHD thực sự là gì.
- Phần mở đầu nhắc đến một nghiên cứu tổng quan cho thấy ADHD ở trẻ em và thanh thiếu niên người Mỹ gốc Á được chẩn đoán ít hơn; định kiến, huyền thoại về “nhóm thiểu số kiểu mẫu” và sự kỳ thị quanh sức khỏe tinh thần đều góp phần. Một chương riêng dành cho ADHD và cuộc sống giữa hai thế giới.
- Biểu hiện: buổi tọa đàm bàn về cách một người có thể nhận ra mình có thể có ADHD, rối loạn điều tiết cảm xúc là gì và bộ não có ADHD hoạt động thế nào. Các khách mời cũng nói về trạng thái siêu tập trung (hyperfocus) và những lợi thế của nó.
- Chẩn đoán: các khách mời mô tả quá trình chẩn đoán và đặt câu hỏi liệu một người có thực sự cần chẩn đoán chính thức hay không. Những biểu hiện bạn nhận thấy ở mình là lý do để trao đổi với chuyên gia, ví dụ bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý lâm sàng – chứ không phải là một chẩn đoán có sẵn.
- Phụ nữ có ADHD: việc chẩn đoán ở phụ nữ thường phức tạp hơn. Buổi tọa đàm cũng nói về mối liên hệ giữa ADHD với nội tiết tố và chu kỳ kinh nguyệt, với việc làm mẹ và những thay đổi khác trong cuộc sống.
- Cuộc sống hằng ngày: phần thực hành đưa ra các mẹo dọn dẹp, đối phó với sự bừa bộn và đơn giản hóa môi trường sống. Ít đồ vật trong tầm mắt hơn, chỗ cố định cho những thứ bạn hay phải tìm và lời nhắc dễ nhìn thấy có thể giúp ích.
- Công việc và học tập: buổi tọa đàm bàn về ADHD trong môi trường làm việc, trong việc học và nên làm gì khi mình “bị kẹt”. Chia việc lớn thành những bước nhỏ, đổi chỗ, vận động một chút hoặc nhờ người khác giúp có thể có ích.
- Thể thao, ăn uống và các khó khăn tâm lý khác: vận động, ăn uống đều đặn và giấc ngủ không phải là điều trị, nhưng có thể giúp sinh hoạt hằng ngày dễ dàng hơn; nên hỏi ý kiến chuyên gia trước khi thay đổi lớn chế độ ăn. Thông điệp chính của buổi tối là không ai đơn độc – thông tin và địa chỉ hỗ trợ có trên trang Nevypusť duši và bản đồ Opatruj se.
Bạn có biết rằng ở Mỹ, ADHD được chẩn đoán trong cộng đồng gốc Á ít hơn đáng kể so với các nhóm khác? Định kiến, huyền thoại về “nhóm thiểu số kiểu mẫu” và sự kỳ thị nặng nề quanh sức khỏe tinh thần đều góp phần vào điều đó. Trong khi đó, một cuộc trò chuyện cởi mở có thể là bước đầu tiên để thấu hiểu và nhẹ lòng hơn.
Người dẫn chương trình Tu Anh “Kiki” Vo của TAMly trò chuyện cùng bác sĩ tâm thần và nhà khoa học thần kinh Natálie Böhmová, nhà tâm lý học Helena Halířová và chuyên viên tư vấn dinh dưỡng Denisa Olšavská. Bản ghi có phụ đề tiếng Séc, tiếng Việt và tiếng Anh.
Dựng phim: Linda (TAMly), kỹ thuật: Lukáš (Vietcast). Hợp tác cùng VietUp.
Nội dung chính
ADHD là gì – và không phải là gì
Buổi tọa đàm bắt đầu từ những gì chúng ta thường hình dung về ADHD và ADHD thực sự là gì. Sau đó các khách mời điểm qua những lầm tưởng phổ biến nhất: có phải chỉ con trai mới có ADHD, đó có phải là lười biếng, có phải do cách nuôi dạy, và điều gì nằm sau câu nói “bây giờ ai cũng có ADHD”.
Một chương riêng dành cho chủ đề ADHD và cuộc sống giữa hai thế giới. Phần mở đầu cũng nhắc đến một nghiên cứu tổng quan cho thấy ADHD ở trẻ em và thanh thiếu niên người Mỹ gốc Á được chẩn đoán ít hơn – một phần do kỳ thị và huyền thoại về “nhóm thiểu số kiểu mẫu”.
Biểu hiện và bộ não có ADHD
Phần tiếp theo bàn về cách một người có thể nhận ra mình có thể có ADHD, các biểu hiện của ADHD và rối loạn điều tiết cảm xúc là gì. Buổi tọa đàm giải thích bộ não có ADHD hoạt động thế nào, và cũng nói về trạng thái siêu tập trung (hyperfocus) cùng những lợi thế của nó.
Chẩn đoán và phụ nữ có ADHD
Các khách mời mô tả quá trình chẩn đoán ADHD và đặt ra câu hỏi liệu một người có thực sự cần chẩn đoán chính thức hay không. Chủ đề vì sao việc chẩn đoán ở phụ nữ phức tạp hơn được dành nhiều thời gian.
Buổi tọa đàm cũng nói về mối liên hệ giữa ADHD với nội tiết tố và chu kỳ kinh nguyệt, về việc làm mẹ và những thay đổi khác trong cuộc sống, cũng như về “siêu tập trung vào việc làm mẹ”.
Cuộc sống hằng ngày, công việc và học tập
Phần thực hành bắt đầu từ việc ADHD ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống hằng ngày, kèm theo các mẹo dọn dẹp, đối phó với sự bừa bộn và đơn giản hóa môi trường sống. Tiếp theo là ADHD trong công việc và môi trường làm việc.
Buổi tọa đàm cũng bàn về việc học, những lúc “bị kẹt” và nên làm gì khi mình bị kẹt.
Thể thao, ăn uống và suy ngẫm cuối
Các chương cuối bàn về thể thao và ăn uống trong mối liên hệ với ADHD, cũng như mối liên hệ giữa ADHD với các khó khăn tâm lý khác. Buổi tọa đàm kết thúc bằng phần suy ngẫm chung và tóm tắt những gì người tham dự mang về.
Mục tiêu của buổi tối là giúp hiểu rõ hơn về ADHD, đưa ra các chiến lược thực tế để làm việc với sự tập trung và điều tiết – không chỉ cho người có ADHD – và để mọi người yên tâm rằng mình không đơn độc.
Gợi ý cho bạn
Bạn có thể trả lời các câu hỏi một cách ẩn danh. Câu trả lời sẽ được đăng sau khi đội ngũ TAMly kiểm tra.
Nếu bạn nhận thấy ở mình các biểu hiện của ADHD, hãy xem đó là lý do để trao đổi với chuyên gia, ví dụ bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý lâm sàng – chứ không phải là một chẩn đoán có sẵn.
Hãy đơn giản hóa môi trường sống: ít đồ vật trong tầm mắt hơn, chỗ cố định cho những thứ bạn hay phải tìm, và lời nhắc dễ nhìn thấy.
Hãy chia việc lớn thành những bước nhỏ và bắt đầu từ bước nhỏ nhất. Khi bị kẹt, đổi chỗ ngồi, vận động một chút hoặc nhờ người khác giúp có thể có ích.
Vận động, ăn uống đều đặn và giấc ngủ không phải là điều trị, nhưng có thể giúp sinh hoạt hằng ngày dễ dàng hơn. Hãy hỏi ý kiến chuyên gia trước khi thay đổi lớn chế độ ăn.
Hãy chia sẻ những gì bạn đang trải qua với người bạn tin tưởng. Rất nhiều người từng có cảm giác mình “lười” hay “khác người” – bạn không đơn độc.
Bạn có thể tìm thông tin về sức khỏe tinh thần và địa chỉ hỗ trợ trên trang Nevypusť duši, còn các dịch vụ đã được kiểm chứng gần nơi bạn sống có trên bản đồ Opatruj se.
Nguyên tắc chia sẻ
- Ẩn danh – không tên, không thông tin cá nhân.
- Tôn trọng – không xúc phạm, thù ghét hay công kích người khác.
- Nói về chính mình – trải nghiệm và ý kiến của riêng bạn.
- Bảo vệ quyền riêng tư – không chia sẻ thông tin nhạy cảm về người khác.
Nguồn và tài liệu tham khảo
- Faraone, S. V., Banaschewski, T., Coghill, D., Zheng, Y., Biederman, J., Bellgrove, M. A., et al. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 128, 789–818. doi.org ↗
- Kooij, J. J. S., Bijlenga, D., Salerno, L., Jaeschke, R., Bitter, I., Balázs, J., et al. (2019). Updated European Consensus Statement on diagnosis and treatment of adult ADHD. European Psychiatry, 56(1), 14–34. doi.org ↗
- Song, P., Zha, M., Yang, Q., Zhang, Y., Li, X., & Rudan, I. (2021). The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder: A global systematic review and meta-analysis. Journal of Global Health, 11, 04009. doi.org ↗
- Young, S., Adamo, N., Ásgeirsdóttir, B. B., Branney, P., Beckett, M., Colley, W., et al. (2020). Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach providing guidance for the identification and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in girls and women. BMC Psychiatry, 20, 404. doi.org ↗
- Theiner, P. (2012). ADHD od dětství do dospělosti. Psychiatrie pro praxi, 13(4), 148–151. www.psychiatriepropraxi.cz ↗
- National Institute for Health and Care Excellence. (2018, updated 2019). Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management (NICE Guideline NG87). www.nice.org.uk ↗
- Feng, A., O’Neill, S., & Rostain, A. L. (2024). Contributors to underdiagnosis of ADHD among Asian Americans: A narrative review. Journal of Attention Disorders, 28(12), 1499–1519. doi.org ↗
- Národní ústav duševního zdraví (NUDZ). nudz.cz www.nudz.cz ↗
- Nevypusť duši – duševní zdraví, informace a pomoc. nevypustdusi.cz nevypustdusi.cz ↗
- Opatruj se – mapa péče o duševní zdraví. opatruj.se www.opatruj.se ↗
Bạn thấy nội dung này thế nào?
★ 5,0 /5 · 1 lượt đánh giá
Nội dung tiếp theo
Elea: Chẩn đoán là một sự nhẹ nhõm lớn với tôi
Elea, Tu Anh (Kiki), Veronika Ngo
Elea, đại sứ của dự án Muôn Màu, chỉ biết mình có ADHD khi đã trưởng thành. Chị kể về tuổi thơ với những cảm xúc mãnh liệt, về những năm đi học phải đến trường từ bảy giờ sáng để làm bù bài vở, và vì sao chẩn đoán không phải là một cái nhãn mà là sự thấu hiểu.
Sức khỏe tinh thần của người Việt tại Séc
Minh Mai, Mgr. Jan Kulhánek, Dominika Čechová, M. A., Mgr. Le Hong Thai
Một nhà trị liệu tâm lý, một bác sĩ tâm thần và một nhà tâm lý lâm sàng nói về việc nên tìm đến ai để được giúp đỡ, và áp lực thành tích cùng trải nghiệm di cư ảnh hưởng thế nào đến các gia đình Việt tại Séc.
Sức khỏe tinh thần: thành công, gia đình và sự cân bằng tâm lý
Dan Le, Dominika Čechová, M. A.
Cuộc trò chuyện với nhà trị liệu tâm lý Dominika Čechová về những gì định hình chúng ta: tuổi thơ, cảm xúc, các mối quan hệ, áp lực thành tích và trị liệu tâm lý.
